Người tù Huấn Cao: vốn là người có tâm hồn phóng khoáng, thích tự do và chán ghét những kẻ nhũng nhiễu nhân dân. Ông còn là người nghệ sĩ tài năng yêu thích cái đẹp và luôn giữ gìn thiên lương trong sáng. Huấn Cao cũng có nguyên tắc riêng của mình, ông viết chữ nổi tiếng nhưng chỉ cho những người ông quý, không bao giờ cúi đầu trước uy quyền và đồng tiền.

Quản ngục: một người có thiên lương, biết quý trọng người hiền và yêu cái đẹp nhưng lại làm nghề quản ngục. Khao khát được chữ của Huấn Cao treo trong nhà là khao khát lớn đời ông.

Cảnh cho chữ diễn ra trong ngục tối

Trong bối cảnh giữa một người tù và một tên quản ngục, ban đầu Huấn Cao không nhận ra tấm lòng của viên quản ngục nhưng sau đó người tử tù không thể từ chối mong muốn chính đáng của một người biệt nhỡn liên tài.

Địa điểm: trại giam tỉnh Sơn

Thời gian: Tình huống cho chữ diễn ra hết sức tự nhiên trong thời gian giữa đêm nhưng lại là thời gian cuối cùng của một con người tài hoa.

Không gian: Cảnh cho chữ thiêng liêng lại được diễn ra trong cảnh u ám của ngục tối. Bối cảnh được khắc họa trên nền đất ẩm thấp, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi mùi hôi của phân chuột, phân gián.

Tư thế: + Người cho chữ là người từ tù dù bị trói buộc về thể xác nhưng thân tâm luôn tự do, đầy oai phong, đĩnh đạc đang dậm tô nét chữ vuông tươi tắn → trở thành người nghệ sĩ kiến tạo cái đẹp cho đời. + Kẻ xin chữ những kẻ đại diện cho pháp luật, nhà tù phong kiển tàn bạo, lễ ra là người có quyền hành hơn nhung giờ đang cúi đầu thành kính trước cải đẹp, gin giữ, bảo tồn cái đẹp.

Đặc sắc nghệ thuật :+ Biện pháp lãng mạn được phát huy cao độ để hướng tới tô đậm vẻ đẹp lí tưởng. + Ngôn ngữ, văn phong rất riêng, vừa cổ kính vừa hiện đại làm sống dậy trong lòng người đọc không khí thiêng liêng. + Thủ pháp đối lập trong xây dựng nhân vật và trong miêu tả cảnh vật

Giới thiệu bối cảnh

Huấn Cao còn cho lời khuyên chân thành:

Ca ngợi tấm lòng thiên lương của hai nhân vật Huấn Cao và viên quản ngục

Ca ngợi sự chiến thắng của cái đẹp dù ở nơi u ám nhất.

Khẳng định vẻ đẹp tâm hồn trong con người của Huấn Cao từ đó thể hiện quan niệm thẩm mĩ của Nguyễn Tuân.