Gia đình là một cộng đồng người đặc biệt, có vai trò quyết định đến sự tồn tại và phát triển của xã hội.

Cơ sở hình thành gia đình:

Gia đình là tế bào của xã hội

Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên

Gia đình là cầu nối giữa cá nhân với xã hội

Chức năng tái sản xuất ra con người (chức năng đặc thù)

Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục

Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng

Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình

Là sự phát triển của lực lượng sản xuất và tương ứng trình độ lực lượng sản xuất là quan hệ sản xuất mới

Cốt lõi quan hệ sản xuất mới là chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa đối với tư liệu sản xuất và thay thế chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất

Thiết lập chính quyền nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nhà nước là công cụ xóa bỏ những luật lệ cũ kỹ, lạc hậu đè nặng lên vai phụ nữ và bảo vệ hạnh phúc gia đình

Nhà nước xã hội chủ nghĩa ban hành hệ thống pháp luật ( Luật hôn nhân và gia đình) cùng với những chính sách xã hội

Những giá trị văn hóa được xây dựng trên nền tảng hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân

Những yếu tố văn hóa, phong tục tập quán, lối sống lạc hậu từng bước bị loại bỏ

Hệ thống giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ ngày càng phát triển góp phần nâng cao trình độ dân trí cho xã hội và các thành viên trong gia đình

Hôn nhân tự nguyện

Hôn nhân một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng

Hôn nhân được đảm bảo về pháp lý

Quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ so với trước kia (số thành viên trở nên ít đi)

Sự bình đẳng được đề cao, cuộc sống riêng tư được tôn trọng, tránh được những mâu thuẫn

Chức năng tái sản xuất ra con người

Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng

Chức năng giáo dục (xã hội hóa)

Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm

Quan hệ vợ chồng ngày càng lỏng lẻo, gia tăng tỷ lệ ly hôn,ly thân, xuất hiện nhiều bị kịch, thảm án gia đình, bạo hành trong gia đình, xâm hại tình dục...

Ngoài mô hình người đàn ông làm chủ gia đình thì còn có hai mô hình khác cùng tồn tại

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao nhận thức của xã hội về xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam

Thứ hai, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, kinh tế hộ gia đình

Thứ 3, kế thừa những giá trị của gia đình truyền thống, đồng thời tiếp thu những tiến bộ trong xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

Thứ tư, tiếp tục phát triển và nâng cao chất lượng phong trào xây dựng gia đình văn hóa