II. Thời kì quá độ lên CNXH
3. Những đặc trưng cơ bản của CNXH
"Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới"
"Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo".
Xã hội "Do nhân dân làm chủ".
Đặc trưng bao quát nhất của xã hội chủ nghĩa do nhân dân ta xây dựng được Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên CNXH.
"Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện".
"Có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc".
"Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp".
Cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, giai cấp công nhân hiện đại trưởng thành bước lên vũ đài đấu tranh chống giai cấp tư sản với tư cách là một lực lượng xã hội độc lập. Giai cấp công nhân là lực lượng xã hộ có khả năng giải quyết những mâu thuẫn mà chủ nghĩa tư bản đã tạo ra.
Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân phát triển mạnh mẽ, đã bắt đầu có tổ chức và trên quy mô mở rộng.
Điều kiện kinh tế: Cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật lần thứ nhất đã thúc đẩy phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ. Chính sự phát triển đó làm cho phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa bộc lộ mâu thuẫn giữa sự phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hội hoá ngày càng cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa. Chính vì vậy mà chủ nghĩa tư bản tạo ra những khả năng hiện thực cho những nhà dân chủ cách mạng tiến bộ nhân thức đúng đắn bản chất của chủ nghĩa tư bản, để đề ra lí luận khoa học và cách mạng.
Theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen, hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa phát triển từ thấp lên cao, từ giai đoạn xã hội chủ nghĩa (chủ nghĩa xã hội) lên xã hội cộng sản chủ nghĩa.
1. Phong trào đấu tranh chính trị và các đảng công nhân có tinh thần cách mạng, những người muốn lật đổ chủ nghĩa tư bản
+ Trên lĩnh vực chính trị:
Do kết cấu kinh tế của thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội đa dạng, phức tạp, nên kết cấu giai cấp của xã hội trong thời kì này cũng đa dạng phức tạp.
+ Trên lĩnh vực chính trị:
Do kết cấu kinh tế của thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội đa dạng, phức tạp, nên kết cấu giai cấp của xã hội trong thời kì này cũng đa dạng phức tạp.
+ Trên lĩnh vực kinh tế:
Thời kì quá độ là thời kì tất yếu còn tồn tại một nền kinh tế nhiều thành phần trong một hệ thống kinh tế quốc dân thống nhất.
Ba là, các quan hệ xã hội của chủ nghĩa xã hội không tự phát này sinh trong lòng chủ nghĩa tư bản, chúng là kết quả của quá trình xây dựng và cải tạo xã hội chủ nghĩa.
Hai là, sự ra đời của một xã hội mới bao giờ cũng có những sự thế thừa nhất định từ những nhân tố do xã hội cũ tạo ra. Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội là sự kế thừa đối với chủ nghĩa tư bản.
Một là, bất kì quá trình chuyển biến từ một xã hội này lên một xã hội này lên một xã hội khác đều nhất định phải trải qua một thời kì gọi là thời kì quá độ. Đó là thời kì có sự đan xen lẫn nhau giữa các yếu tố mới và cũ trong cuộc đấu tranh với nhau.