Cù Huy Cận

Gương mặt tiêu biểu trong phong trào thơ Mới

Phong cách thơ: đậm đà bản sắc dân tộc, mộc mạc, chân tình vừa lắng đọng vừa hàm súc, cổ điển.

Năm sáng tác: 1958, in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng”

Thể loại: Thơ 7 chữ

Hoàn cảnh: chuyến đi thực tế tại biển Hạ Long, Quảng Ninh - lúc miền Bắc đang bước vào công cuộc xây dựng CNXH và tiếp tế cho miền Nam.

Giá trị nội dung: Viết về thiên nhiên và con người lao động trên biển--> Ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên và người lao động cùng niềm vui và tự hào trước đất nước mới, con người mới.

Giá trị nghệ thuật: Nhiều hình ảnh nhân hóa, bút pháp khoa trương phóng đại, giàu liên tưởng, cảm xúc thơ: phấn khởi, tự hào...

Không gian: mênh mông bao la của trời biển

Thời gian: thời khắc mà thiên nhiên vũ trụ chuẩn bị vào đêm

"đoàn thuyền ra khơi": đêm tối là lúc nghỉ ngơi >< con người bắt đầu lao động ->gián tiếp gợi nhắc đến không khí lao động tập thể ở miền Bắc trong những năm đầu xây dựng CNXH

"lại": lặp đi lặp lại nhiều lần, diễn ra thường xuyên-> diễn tả nhịp đi quen thuộc của đoàn thuyền, chỉ là 1 trong rất nhiều lần ra khơi như thế

"câu hát căng buồm cùng gió khơi": Công việc đánh cá nhọc nhằn vất vả, hiểm nguy >< ra khơi trong tiếng hát; "căng buồm"- tiếng hát khỏe khoắn, vang vọng thể hiện một niềm vui tươi, phấn khởi, đầy lạc quan tin tưởng vào hành trình.

"Hát rằng...đoàn cá ơi": miêu tả lời hát đầy khí thế

Khoa trương phóng đại: con thuyền lấy gió làm bánh lái lấy trăng làm cánh buồm--> chủ động đầy khí thế; “lướt ...” con thuyền lớn lao kì vĩ sánh ngang tầm cùng thiên nhiên vũ trụ

Công việc đánh cá: chủ động “đậu dặm xa” để “dò bụng biển” = chủ động tìm đậu thuyền nơi dặm xa đại dương để vây bắt cá; "dàn đan thế trận...": như một trận chiến mà người đánh cá là chiến sỹ...

Liệt kê: sự trù phú, giàu có của biển cả

Biển cả không lạnh lẽo, như biết thở và tràn đầy sự sống

Ngòi bút nhân hoá: màn đêm trở thành một sinh vật khổng lồ, có sự sống như con người. Nhịp thở của màn đêm= âm thanh của cuộc sống lao động sục sôi.

Tiếng hát một lần nữa xuất hiện

Ánh trăng: in xuống dòng nước rồi theo những cơn sóng lăn tăn đánh nhẹ vào mạn thuyền hoà cùng nhịp gõ cá của ngư dân

"biển cho ta cá...nào": sự biết ơn biển cả quê hương đem lại tài nguyên và nuôi dưỡng con người....

"sao mờ": lúc trời gần sáng, ngày mới sắp bắt đầu

"kịp": con người chạy đua với thời gian, rất hăng say năng suất

"xoăn tay": tư thế chắc khỏe, cường tráng, tư thế của người làm chủ, người chiến thắng

"chùm cá nặng" gợi liên tưởng: cá rất nhiều, che cả mắt lưới-> thành quả lao động mà người ngư dân thu được sau một đêm vất vả

"vẩy bạc..hồng": miêu tả cụ thể màu sắc của thân cá ->pha trộn màu sắc: trắng - vàng hài hòa sinh động

Đối lập "lưới xếp" (kết thúc ngày lao động)><"buồm lên"(chào ngày mới)\

Nắng hồng là nắng bình minh của một ngày mới, ẩn dụ một cuộc đời mới mà cách mạng đem lại

từ "với" - âm hưởng vui tươi, phấn khởi vì thành quả thu được nhiều cá

Nhân hóa “Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời”: một sinh thể sống để chạy đua với thiên nhiên, con người sánh ngang với tầm vóc của thiên nhiên

Khi “mặt trời dội biển nhô màu mới” thì đoàn thuyền đã về đến bến

“Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”: liên tưởng tới một tương lai tươi sáng, huy hoàng