MindMap Gallery TẠY TIỀN QUANG ĐỨNG
Sơ đồ tư duy này, được tạo bằng EdrawMind, tập trung vào chủ đề "TẠY TIỀN QUANG ĐỨNG" và phân tích nó từ nhiều góc độ. Các nhánh chính bao gồm "GIỚI THIỆU CHUNG," "THIỀN NIỆN VÀ CUỘC SỐNG CỦA SƯ THỊ CON DƯỜNG HÀNH QUẢN TẬY TIỀN," và "HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TẬY TIỀN." Mỗi nhánh chứa các thông tin chi tiết về tác giả, tác phẩm, phương pháp thiền định, và ảnh hưởng của sư Thị. Sơ đồ cung cấp cái nhìn toàn diện về chủ đề, giúp người đọc hiểu sâu hơn về tư tưởng và thực hành thiền định.
Edited at 2023-07-12 10:38:43TÂY TIẾN QUANG DŨNG
GIỚI THIỆU CHUNG
TÁC GIẢ
Thời đại: Thế kỷ XX, khi đất nước đang có chiến tranh
Tài năng: đa tài trong lĩnh vực nghệ thuật, họa sĩ, nhạc sĩ, thi sĩ, nhà văn
Các tác phẩm: thơ, hội hoa, âm nhạc
Phong cách: giọng thơ phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn - tài hoa, giàu cảm xúc
TÁC PHẨM
Hoàn cảnh sáng tác:
Đội quân tiến về phía tây
thành lập năm 1947, tên gọi Tây Tiến
QD tham gia 1 năm, 1948 chuyển sang đơn vị khác
Tên tác phẩm: Tây Tiến
Cảm hứng
Hiện thực
Lãng mạn
THIÊN NHIÊN VÀ CUỘC SỐNG CỦA CON NGƯỜI TRÊN CON ĐƯỜNG HÀNH QUÂN TÂY TIẾN
Thi vị, trữ tình, yên bình
Phân tích khổ 1
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi Sài Khao sương lấp, đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Địa danh
Không gian: rừng, núi, sương
Điệp từ "nhớ"
Thức tỉnh, đánh thức quá khứ đầy kỉ niệm, đầy cảm xúc
So sánh
Nhớ gì như nhớ người yêu Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương Nhớ từng bản khói cùng sương Sớm khuya bếp lửa người thương đi về. Nhớ từng rừng nứa bờ tre Ngòi Thia, sông Đáy, suối Lê vơi đầy.
Phân tích 3 câu: Không gian sinh hoạt của người dân miền núi
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi ... Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
Thanh điệu: sử dụng thanh B nhiều, giọng điệu/khung cảnh êm đềm, bình yên
Không gian thiên nhiên: mưa xa khơi - lãng mạn,
Danh từ riêng: Pha Luông, Mai Châu + Tây Tiến = sự quấn quyện của tình quân dân trong những sinh hoạt đời thường
Từ ngữ: Cơm + nếp xôi (khói, thơm) = hình ảnh + mùi vị (thị giác, khứu giác): vùng quê thanh bình, thời điểm sum họp no đủ, thơm tho
Tâm hồn của người lính: hướng lòng đến những khoảnh khắc thân thương của gia đình, của xóm làng
So sánh: Việt Bắc - Tố Hữu
Ta đi, ta nhớ những ngày Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi... Thương nhau, chia củ sắn lùi Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng. Nhớ người mẹ nắng cháy lưng Địu con lên rẫy, bẻ từng bắp ngô. Nhớ sao lớp học i tờ Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan Nhớ sao ngày tháng cơ quan Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo. Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều Chày đêm nện cối đều đều suối xa...
Phân tích khổ 5: Không gian lễ hội ở vùng núi
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa Kìa em xiêm áo tự bao giờ Khèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
Không gian: Doanh trại của người lính Tây Tiến ở núi rừng - họ chủ động hòa nhập với văn hóa bản làng
Hội đuốc hoa, em xiêm áo, khèn man điệu = người dân miền núi vừa là khách mời, vừa là chủ nhân của đêm hội, chủ động tổ chức, tham gia lễ hội
Chủ nhân của lễ hội: "em", "nàng" + hình ảnh đuốc hoa, xiêm áo + âm thanh khèn, nhạc = hồn thơ (cảm nhận của những người lính thanh niên khi tham gia lễ hội)
Không khí tưng bừng, náo nhiệt, sôi động, rực rỡ = hòa nhập với cuộc sống, thưởng thức và lưu giữ văn hóa địa phương trên con đường hành quân, vừa như 1 trải nghiệm, vừa là động lực để người lính chiến đấu bảo vệ dân làng
So sánh
Cô gái Thái hái rau rừng, măng đắng Đôi chân trần lội suối rửa hoa ban Làm món nộm đậm hương riêng làng bản Mùi nếp nương thơm lửa bếp nhà sàn… Cô gái Thái cánh tay ngà thon thả Váy hoa xoay, điệu múa Thái dân gian Tiếng pí,tiếng khèn và trống chiêng rộn rã Níu chân người vào lể hội hoa ban. Hoa ban miền Tây Bắc - Nguyễn Văn Pứ
Phân tích khổ 5: Cuộc chia tay bịn rịn
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy Có thấy hồn lau nẻo bến bờ Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
Cảm xúc của người ở lại, trong quan sát thấy "người đi Châu Mộc", cuộc chia tay bịn rịn của người ở-người đi
Từ ngữ: Có thấy/có nhớ - nhấn mạnh sự tồn tại/hiện diện luôn luôn của người ở lại - người dân, của thiên nhiên Tây Bắc
Không gian: hồn lau, nước lũ, hoa đong đưa + con người: dáng người trên độc mộc = sự yên bình của thiên nhiên, con người như là 1 điểm tựa của cảm xúc người lính = vẫn luôn ở đây, nâng đỡ bước chân người lính
Xúc cảm của cuộc chia tay nào cũng đầy lưu luyến, sau này trong Việt Bắc - 1954:
Mình về mình có nhớ ta Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng. Mình về mình có nhớ không Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn? Tiếng ai tha thiết bên cồn Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi Áo chàm đưa buổi phân li Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay... Bốn câu thơ đầu là lời của người ở lại nói với người ra đi: Mình về mình có nhớ ta Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng. Mình về mình có nhớ không Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn ?
Khi ta ở chỉ là nơi đất ở/ Khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn (Chế Lan Viên) - cảm nhận không gian, con người lãng mạn, bình yên
Con đường hành quân gian khổ, hiểm nguy
Phân tích khổ 2: Địa hình Tây Bắc hiểm trở
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Các vế tiểu đối: Dốc lên khúc khuỷu/Ngàn thước lên cao/// Dốc thăm thẳm/ngàn thước xuống: phân chia không gian thành 2 phần đối lập nhau = đường đi 1 bên núi, 1 bên vực = hiện thực
Các thanh T, nhấn mạnh tính chất của con đường "dốc" khúc khuỷu, thẳm, "thước" xuống = gấp khúc đột ngột, nguy hiểm,
Từ ngữ + đảo ngữ "Heo hút cồn mây" = không gian cao vời vợi, hoang vu, vắng lặng, rợn rợn
Hình ảnh: súng ngửi trời
người lính vác súng trên vai, leo lên đỉnh núi = mũi súng chạm tới mây trời - chạm tới trời = ý chỉ độ cao vời vợi, tới trời ss: Nắng xuống trời lên, sâu chót vót
ngửi" động từ, chỉ hành động của khứu giác của sinh vật sống >< súng - vật vô tri vô giác = cấp cho quyền sống động, có khứu giác, chủ động "ngửi trời"= nhân cách hóa sự vật
ngửi - chạm = giống nhau về nghĩa, khác nhau về cảm xúc/ ngửi = chất lính hài hước, tếu táo đùa vui/ giàu cảm xúc
So sánh Đồng chí - Chính Hữu
Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo. 2-1948 Đồng chí - Chính Hữu Đêm đó chúng tôi đi Nòng súng nghiêng nghiêng, Đường mòn thấp thoáng... Trong điếm nhỏ, Mươi người trai tráng, Sờ chuôi lựu đạn. Ngồi thổi nùn rơm Thức vừa rạng sáng. Nhìn trời sương nhẩm bước chúng tôi đi Chúng tôi đi nhớ nhất câu ni: Dân chúng cầm tay lắc lắc: “Độc lập nhớ rẽ viền chơi ví chắc!” (1948) Nhớ - Hồng Nguyên
Phân tích 2 câu: Thiên nhiên đầy bất trắc, rủi ro
Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Chiều chiều oai linh thác gầm thét:
Thời gian: chiều chiều - lặp đi lặp lại - thường xuyên
không gian: thác - đặc trưng của vùng núi, nước đổ xuống thành thác nước trắng xóa và ầm ầm
oai linh + gầm thét = thần thánh hóa âm thanh của thác nước, coi thác nước như 1 vị thần bá chủ không gian núi đồi = uy lực và sự nguy hiểm, rợn người
So sánh: Sông Mã gầm lên khúc độc hành:
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Thời gian nối tiếp lặp lại: đêm đêm + sinh vật cọp = nguy hiểm chết chóc đe dọa
Địa danh Mường Hịch: nghe như bước chân bịch bịch của cọp khi vào làng + xa xôi, lạ lẫm
Cọp trêu người = trêu (Sột soạt gió trêu tà áo biếc - Mùa xuân chín - Hàn Mặc Tử) = trêu chọc, đùa giỡn với sự sống của con người = đáng sợ
Thường thấy trong những cuộc chiến tranh
Cảm hứng lãng mạn + hiện thực xuất hiện thường xuyên trong văn học kháng chiến
Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây (Phạm Tiến Duật)
Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn Hai đứa ở hai đầu xa thẳm Đường ra trận mùa này đẹp lắm Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây. Một dãy núi mà hai màu mây Nơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khác Như anh với em, như Nam với Bắc Như Đông với Tây một dải rừng liền. Trường Sơn tây anh đi, thương em Bên ấy mưa nhiều, con đường gánh gạo Muỗi bay rừng già cho dài tay áo Rau hết rồi, em có lấy măng không. Em thương anh bên tây mùa đông Nước khe cạn bướm bay lèn đá Biết lòng anh say miền đất lạ Chắc em lo đường chắn bom thù Phạm Tiến Duất
HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TÂY TIẾN
Cảm nhận và tâm trạng NHỚ nhung của 1 người lính Tây Tiến:
NHỚ nhung: hiện tại ở Phù Lưu Chanh, nhớ đồng đội và hành trình Tây Tiến: Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
NHỚ lễ hội và người dân vùng núi
NHỚ thiên nhiên lãng mạn và khắc nghiệt
Hình ảnh người đồng đội hy sinh
Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời! Rải rác biên cương mồ viễn xứ Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành
Đại từ nhân xưng: Anh bạn/ Anh - cách người lính gọi đồng đội của mình, thân thương, tha thiết: ss Anh với tôi đôi người xa lạ Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau. Súng bên súng, đầu sát bên đầu (Chính Hữu)
Từ "dãi dầu" - từ láy: trải qua nhiều mưa nắng, vất vả, gian truân - dây là những khó khăn khi người lính Tây Tiến hành quan qua những khu vực rừng thiêng nước độc, từ ngày này qua ngày khác >< đối mặt với kẻ thù trên chiến trường
Cụm từ: không bước nữa, gục lên súng mũ, bỏ quên đời = người lính đã mất vì bệnh tật, kiệt sức, vì đau ốm dãi dầu = cách diễn đạt khác nhau nhưng cùng 1 nội dung = cái chết được nói tránh, nói giảm, cố gắng nhìn nhận cái chết 1 cách nhẹ nhàng như 1 sự "không, bỏ quên, gục" = nghỉ ngơi, nằm ngủ vậy
Trong hoàn cảnh ấy, buộc con người phải như thế = tự cân bằng cảm xúc để bước tiếp, tiến lên
Hình ảnh tráng sĩ
Bồ đào mỹ tửu dạ quang bôi, Dục ẩm tỳ bà mã thượng thôi. Tuý ngoạ sa trường quân mạc tiếu, Cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi. (Vương Hàn) Dịch: Bồ đào rượu ngát chén lưu ly Toan nhắp tỳ bà đã giục đi Say khướt sa trường anh chớ mỉa Xưa nay chinh chiến mấy ai về.
Từ Hán Việt: biên cương, viễn xứ, áo bào = không gian, khung cảnh xa xôi, vắng vè, hoang vu của miền núi phía Bắc = hình ảnh thường thấy trong những bài thơ chinh chiến của những tráng sĩ ngày xưa
Từ ngữ: rải rác, mồ - những nấm mồ của người lính đã hy sinh, những nấm mồ vô danh từ trước đó, lặng im, rải rác, cô đơn trong không gian rộng lớn, hoang vu, rùng rợn của miền núi = càng làm cho khung cảnh ghê sợ, chết chóc
Áo bào thay chiếu/anh về đất: cách nói nhẹ, tránh, nói phóng đại: cuộc trở về với đất mẹ
Main Topic