sáng lập bởi Sigmund Freud

phân tích tâm lý con người làm 3 tầng

mọi biểu hiện tâm lý bất ổn đều do xung đột của 3 thành phần này là cách cơ thể thoái thác sự đối mặt

muốn giải quyết thì phải sử dụng biện pháp bộc bạch, thôi miên, giải đáp giấc mơ

sáng lập bởi Edward Thorndike, sau đó là John Watson, I. Pavlov và B.F. Skinner

cho rằng hành vi, tâm lí con người hoàn toàn có thể được huấn luyện, tác động bởi ngoại cảnh, yếu tố kích thích

đề cao tác nhân ngoại lai hơn yếu tố di truyền, qui trình nhận thức của cá thể (tabula rasa) trong việc hình thành hành vi, tâm tính

để thành lập một hành vi thì cần có sự củng cố thường xuyên (classical conditioning vs operant conditioning)

sáng lập bởi A. Maslow và C. Rogers

cho rằng con người có nhu cầu tìm kiếm và khẳng định bản thân (self-actualization) thông qua khám phá và phát triển tiềm năng riêng

nhấn mạnh rằng mỗi cá thể có những đặc thù, cần được bồi dưỡng, động viên để đạt được sự khẳng định bản thân

C. Rogers ủng hộ cách điều trị lấy con người làm trọng tâm, trong đó, các bất ổn về hành vi và tâm lý là do bản thân họ không đạt được hình mẫu mong muốn (self-concept), dẫn đến hiểu sai về bản thân -> cần sự động viên, hỗ trợ, thể hiện sự tin tưởng

A. Maslow hệ thống hoá nhu cầu con người theo bậc thang để đạt được sự khẳng định bản thân, từ đó hiểu được bất ổn tâm lí của con người do chưa đạt được nấc thang nào - A. Maslow scale of needs

“tóm tắt”

sáng lập bởi Ulric Neisser, Jean Piaget và nhiều tác giả khác

quan tâm đến quá trình trí não xử lý thông tin (perception, memory, reasoning, problem-solving)

cho rằng con người là chủ thể tiếp nhận, xử lý thông tin từ đó dẫn đến hành vi, các biểu hiện tâm lý mà không tính đến tác động của cảm xúc, bối cảnh xã hội

tạo ra những phương pháp giúp con người ghi nhận thông tin hiệu quả hơn

ban đầu đối nghịch với Behaviorism (Thuyết hành vi) nhưng sau được dung hoà và tạo ra phương pháp điều trị Cognitive Behavioral (CBT - Aaron Beek) - áp dụng tròn mô hình Sinh - Tâm - Xã hội (điều trị một số bệnh: trầm cảm, lo âu,…)

ỨNG DỤNG: DƯỢC LÂM SÀNG

ĐỊNH NGHĨA & PHẠM VI

NHIỆM VỤ & VAI TRÒ

Mô hình SINH - TÂM - XÃ HỘI

sáng lập bởi M. Wertheimer, K. Koffka và W. Kohler

cho rằng con người sẽ thấu và hiểu sự vật, sự việc ở dạng tổng thể/điểm chung hơn là từng thành phần chi tiết

cách sắp xếp, tổ chức chi tiết sự vật, sự việc sẽ tác động đến cảm nhận, chi phối hành vi của con người

các cách sắp xếp cần được lưu ý

sáng lập bởi W. James và J. Dewey

phân tích ý nghĩa hiện tượng tâm lý của con người dựa trên thuyết tiến hoá của Darwin

những hành vi, tâm lý của con người đều có ích cho sinh tồn (ngược lại với Structuralism)

sau được thay thế bằng Behaviorism (Thuyết hành vi)

sáng lập bởi W. Wundt và E. Titchener

phân tích tâm lý con người thông qua bản kể lại về các thành phần (hơn 30.000 thành phần cảm xúc, xúc giác, hình ảnh) và áp dụng cho mọi cá thể

loại bỏ suy nghĩ chủ quan của con người (Perception ® Conception)

sau được thay thế bằng Psychoanalysis (Phân tâm học)