Tác phẩm tự sự dân gian.

Cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định.

Kể về số phận con người bình thường trong xã hội.

Thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động.

Về loài vật

Thần kì

Sinh hoạt

Là loại truyện có nội dung phong phú và số lượng nhiều nhất.

Đặc trưng quan trọng của cổ tích thần kì là sự tham gia của các yếu tố thần kì vào tiến trình phát triển của câu chuyện.

Thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia đình, về lẽ công bằng trong xã hội, về phẩm chất và năng lực tuyệt vời của con người.

Kết cấu: Nhân vật chính trải qua nhiều khó khăn thử thách -> đấu tranh -> hạnh phúc.

Hóa thành chim vàng anh: Tấm muốn báo hiệu sự có mặt của mình bằng lời cảnh báo đanh thép: "Phơi áo chồng tao, phơi lao phơi sào, chớ phoi bờ rào, rách áo chồng tao" => Hai mẹ con Cám bắt chim vàng anh ăn thịt.

Hóa thành cây xoan đào: Tấm muốn khẳng định sự hiện diện trong cuộc sống vợ chồng với vua => Mẹ con Cám chặt cây đóng khung cửi.

Hóa thành khung cửi

Cuộc sống nghèo khó

Mồ côi mẹ từ nhỏ -> Tấm ở cùng dì ghẻ vốn không yêu thương mình.

Tấm hiền lành, chịu khó làm lụng vất vả

Hoàn cảnh đáng thương, côi cút, cô đơn

Đi bắt tép để được thưởng yếm đào.

Nuôi cá bống

Đi dự hội

Thử giày

Nhận xét:

Tấm thì thụ động, chỉ biết khóc khi gặp khó khăn, trở ngại.

Nhờ sự giúp đỡ của Bụt, Tấm bắt đầu tìm đến hạnh phúc, được trở thành hoàng hậu => Biểu hiện của triết lí "Ở hiền gặp lành" , thể hiện khát vọng, mơ ước hạnh phúc và tinh thần lạc quan yêu đời của người bình dân xưa.

Yếu tố thần kì: sự trợ giúp của Bụt

Vai trò:

Hóa thành chim vàng anh: Tấm muốn sự có mặt của mình bằng lời cảnh báo đanh thép: "Phơi áo chồng tao, phơi lao phơi xào, chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao" => Mẹ con Cám bắt chim vàng anh ăn thịt.

Hóa thành cây xoan đào: Tấm muốn khẳng định sự hiện diện của mình trong cuộc sống vợ chồng với vua => Mẹ con Cám chặt cây làm khung cửi.

Hóa thành khung cửi: Tấm tuyên chiến trước hành động "lấy tranh chồng chị" của Cám => Cám đốt khung cửi mang tro cách xa hoàng cung.

Hóa thân thành quả thị: Tấm trở lại với cuộc đời, trở lại làm hoàng hậu, giết chết Cám, mẹ kế vì xót con nên chết theo.

Thể hiện sức sống, sức trỗi dậy mãnh liệt của con người trước sự vùi dập của kẻ ác, thể hiện chân lí "thiện" thắng "ác".

Sự hóa thân của Tấm cũng thể hiện tính chất gay gắt, quyết liệt của cuộc chiến giữa cái thiện và cái ác. Trong cuộc chiến đấu ấy, chiến thắng sẽ luôn thuộc về cái thiện.

Là biểu tượng của hạnh phúc, của tình yêu.

Thể hiện rõ bản sắc dân tộc

Kết thúc truyện: mẹ con Cám bị trừng phạt, cái ác phải đền tội, Tấm được hưởng cuộc sống hạnh phúc => Thể hiện rõ triết lí "Ở hiền gặp lành", "Ác giả ác báo".