Cơ sở hạ tầng : dùng để chỉ toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hộ

Kiến trúc thượng tầng:dùng để chỉ toàn bộ hệ thống kết cấu các hình thái ý thức xã hội cùng với các thiết chế chính trị - xã hội tương ứng, được hình thành trên một cơ sở hạ tầng kinh tế nhất định

Mỗi CSHT sẽ hình thành nên một KTTT tương ứng

Tính chất của CSHT quy định tính chất của KTTT

CSHT tác động đến các yếu tố của KTTT theo mức độ khác nhau

Lực lượng thống trị trong CSHT sẽ thống trị trong KTTT

CSHT thay đổi thì KTTT cùng thay đổi

KTTT có vai trò bảo vệ ,tạo điều kiện cho CSHT phát triển

Mỗi yếu tố của KTTT tác động trở lại theo CSHT theo mức độ khác nhau

Sự tác động diễn ra theo 2 chiều:

Muốn hiểu được bản chất của hiện tượng thuộc về lĩnh vực KTTT thì cần xuất phát từ CSHT để lý giải

KTTT có thể tác động trở lại CSHT theo những mức độ khác nhau.Vì vậy cần tránh 2 thái độ cực đoan ,chỉ tuyệt đối hoá 1 mặt nào đó là:

Các yếu tố cơ bản

Ý thức cá nhân:là thế giới tinh thần của các cá nhân riêng lẻ và cụ thể

Ý thức xã hội gồm những hiện tượng tinh thần, những bộ phận, những hình thái khác nhau

Kết cấu của ý thức xã hộ

Vai trò quyết định của tồn tại xã hội với ý thức xã hội

Tính độc lập tương đối của ý thức xã hội

Nghiên cứu vấn đề ý thức xã hội, không được dừng lại ở các hiện tượng ý thức mà phải đi sâu phát hiện những mâu thuẩn của đời sống xã hội – cơ sở làm nảy sinh các hiện tượng ý thức

Muốn khắc phục các hiện tượng ý thức cũ và xây dựng ý thức mới phải chú ý tất cả các lĩnh vực, nhưng về cơ bản lầu dài, triệt để phải chú ý tạo lập một hiện thực cuộc sống để nó là mảnh đất tốt nảy sinh, tồn tại và phát triển của ý thức tốt đẹp

Cần coi trọng và đẩy mạnh cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa

Là một phạm trù cơ bản của CNDVLS dùng để chỉ xã hội ở từng nấc thàn lịch sử nhất định với 1 kiểu QHSX đặc trưng cho xã hội đó,phù hợp với một trình độ nhất định của LLSX và một KTTT tương ứng được xây dựng trên QHSX ấy

Sự vận động, phát triển của xã hội không tuân theo ý chí chủ quan của con người mà tuân theo các quy luật khách quan, cơ bản nhất là quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ của lực lượng sản xuất và quy luật kiến trúc thượng tầng phù hợp với cơ sở hạ tầng

Nguồn gốc của mọi sự vận động, phát triển của xã hội, của lịch sử nhân loại suy đến cùng đều có nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp từ sự phát triển của lực lượng sản xuất của xã hội đó

Vai trò của nhân tố chủ quan và các nhân tố khác đối với tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại và lịch sử của cộng đồng người cụ thể

Chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định con đường phát triển của mỗi dân tộc không chỉ bị chi phối bởi các quy luật chung, mà còn bị tác động bởi các điều kiện tự nhiên, chính trị, văn hoá... Chính vì vậy, lịch sử phát triển của nhân loại hết sức phong phú và đa dạng

Học thuyết hình thái kinh tế xã hội là cơ sở khoa học cho việc xác định con đường phát triển của nước ta đó là quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa

Quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở Việt Nam là phù hợp với quy luật phát triển rút ngắn trong lịch sử loài người

Học thuyết hình thái kinh tế xã hội là cơ sở lí luận, phương pháp luận khoa học trong quán triệt quan điểm đường lối của Đảng ta

Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội là cơ sở lí luận, phương pháp luận khoa học và cách mạng trong đấu tranh bác bỏ những quan điểm thù địch, sai trái về xã hội

Đấu tranh giai cấp: là cuộc đấu tranh của các tập đoàn người to lớn và có lợi ích căn bản đối lập nhau trong một PTSX xã hội nhất định

Tính tất yếu

Thực chất

Đấu tranh kinh tế

Đấu tranh chính trị

Đấu tranh tư tưởng

Khi chưa có chính quyền

Diễn ra trong điều kiện mới với những nội dung mới và hình thức mới với tính chất phức tạp, khó khăn và lâu dài

Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định

Nguyên nhân sâu xa : sự phát triển LLSX, sản phẩm dư thừa

Nguyên nhân trực tiếp:sự ra đời và tồn tại của chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội

Là những tập đoàn người to lớn khác nhau về năm giứ TLSX. Đây là đặc trưng quan trọng nhất

Khác nhau về cách thức quản lý và phân công lao động

Khác nhau về thu nhập của cải xã hội

Khác nhau về địa vị XH. Điều này dẫn đến việc tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động tập đoàn khác